هنگامی که صحبت از خرید زیورآلات، طلا و جواهرات می‌شود، عبارت «۱۸ عیار» بیش از هر اصطلاح دیگری به گوش می‌رسد. این عیار در بازار ایران و بسیاری از کشورهای اروپایی و آسیایی، به عنوان استاندارد اصلی و محبوب‌ترین درجه خلوص شناخته می‌شود. اما چرا طلاسازان به سراغ طلای خالص ۲۴ عیار نمی‌روند؟ چرا طلای ۱۸ عیار نقطه‌ی عطف صنعت زیورآلات است؟ در این مقاله تخصصی، تمام ابعاد طلای ۱۸ عیار، نحوه محاسبه، ویژگی‌ها و دلایل برتری آن را بررسی می‌کنیم.

چرا طلای ۲۴ عیار برای ساخت زیورآلات مناسب نیست؟

طلا در حالت طبیعی و خالص خود (عیار ۲۴ با خلوص ۹۹.۹ درصد) فلزی بسیار نرم، شکل‌پذیر و انعطاف‌ پذیر است. اگر یک انگشتر یا دستبند کاملاً از طلای ۲۴ عیار ساخته شود، با ساده‌ترین فشارهای روزمره مثل دست دادن، جابه‌جا کردن اجسام یا حتی برخورد کوچک، تاب برمی‌دارد، کج می‌شود و آسیب می‌بیند. علاوه بر این، طلای خالص در برابر خط و خش فوق‌العاده حساس است.

برای حل این مشکل، طلاسازان از فرایندی به نام «آلیاژسازی» استفاده می‌کنند؛ یعنی طلای خالص را ذوب کرده و مقادیر مشخصی از سایر فلزات پایه مانند مس، نقره، پالادیوم یا نیکل به آن اضافه می‌کنند. این کار باعث افزایش سختی، دوام و قابلیت چکش‌خواری طلا می‌شود.

مفهوم ریاضی عیار ۱۸ و درصد خلوص آن سیستم عیار بر پایه عدد ۲۴ سنجیده می‌شود. عیار ۲۴ نشان‌دهنده طلای ۱۰۰٪ خالص است. وقتی می‌گوییم قطعه‌ای ۱۸ عیار است، یعنی:

• ۱۸ بخش از ۲۴ بخش آن طلای خالص است (معادل ۷۵٪).
• ۶ بخش از ۲۴ بخش آن فلزات دیگر است (معادل ۲۵٪).

در محاسبات بنکداری و صنعتی، خلوص طلا را با معیار «در هزار» نشان می‌دهند. به همین دلیل روی طلای ۱۸ عیار استاندارد، عدد 750 حک می‌شود که نشان می‌دهد ۷۵۰ واحد از ۱۰۰۰ واحد آن طلای خالص است.

ترکیب فلزات جانبی در طلای ۱۸ عیار چیست؟

آن ۲۵ درصد فلزات پایه‌ای که به طلا اضافه می‌شوند، نقش تعیین‌کننده‌ای در رنگ، استحکام و خواص شیمیایی قطعه نهایی دارند:

• مس: باعث افزایش چشمگیر سختی طلا می‌شود و رنگ گرم و سرخی به آن می‌دهد (پایه طلای رزگلد).
• نقره: استحکام طلا را بالا برده و رنگ زرد تند طلا را ملایم‌تر می‌کند.
• پالادیوم و پلاتین: خنثی‌کننده رنگ زرد هستند و برای ساخت طلای سفید استفاده می‌شوند.
• نیکل و روی: برای افزایش سختی و تغییر رنگ طلا به سفید به‌کار می‌روند.

جدول مقایسه عیارهای مختلف طلا